De ‘Rip’ of Wolvenstraat, column in ’t Ienoams.

~~ column in ’t Ienoams geschreven door Marc Maryns / foto’s Marc Maryns en Paul Messiaen / met dank aan Guido Tack voor de uitleg bij de foto van Paul Messiaen

De Wolvenstraat, jaren 1945-1955 – foto Paul Messiaen.

Op de foto zien we de nog onbebouwde Wolvenstraat gezien vanaf de Kapelledreef richting de Zwijndries, ongeveer ter hoogte van waar later G. Coecke zal bouwen (rechts). De foto dateert uit de jaren 45-55. Op dat ogenblik staan er alleen helemaal op het einde van de straat huizen. Dit waren o.a. herberg ‘In de Klokke’ en het vroegere boswachtershuis (huis van Maebe), op de foto verborgen achter de bomen. Langs de straat liepen aan weerszijden grachtjes die de vroegere Rootputten voedden en uitmondden in de Middelgracht. De straat werd ook de Reep (of in het dialect ‘de Rip’) genoemd. Aan beide zijden van de straat stond een bomenrij (populieren en abeelen). Dit was niet het geval aan de andere kant van de Wolvenstraat (kant Zwijndries). Op de foto lijkt het alsof er verderop ook bomen staan, maar dat was niet zo. De bomenrij liep vanaf de Kapelledreef door tot het punt waar het weiland aan beide zijden overging in het akkerland van het Piewitteveld en Elf Dagwand, ter hoogte van waar later het huis van L. Beernaert wordt gebouwd.
(Uitleg bij de foto door Guido Tack.)

De Rip

Da was in oezen jong’n tijd het parkoer veur een koerse mee oezen velo rond de rip, drij of vijf toerkies. De dieje die meedeen woaren de dieje dieme op diene moment tegenkwoam’n en ulder vroeg’n of ze wildegen meekoersen.
Mee een stikske ruën baksteen of een scherve van nen blompot of een stokske – allee ’t was al gelijk wa dat ‘twas os me moar een strepe kosten trekk’n – trokken me een strepe die dubblen dienst dee, ze waas oes startlijne en uk oes aankomstlijne.
We vertrokken in de Sint-Laurentiusstroate woar oes lijne getik’nend waas en reen azu richtinge Kapelledreve, dor nor regs en regtedeure richtinge Bos t’ Ienoame en aan den iesten afslag were noar regs de Rip – wa da nui Wolvestroate es – volgend en zuust verbij Mobbies ulder huis were moar regs, veur de boerderije van boer Klopper. Tons woaren w’aal in de Zeneral Merchiestroate – noot bij stillegestoan wie diene zeneroal was of wa datie gedoan hee – en op ’t einde were noar regs de Sint-Laurentiusstroate in noar de vertrekmete of bij de lesten toer noar d’ankomstmete.

Da was wel een gemakeleik en veilig parkoer want we moesten noot een boane kruisen, goe gezien en van oes! – aalhoewel dan der tons nog zuveel oto’s nie een reen.
Ik koste wel mee mee de rape moar der woaren der toch dien een stikske raper kosten rij’en en dien ’t loater tot echte coureur gebrocht en. Tee uk nog geweest dak nie koste volgen en dake als lesten over de mete boldege. En…. oes veloots, da woaren over ’t algemin akoazies vaan het gekende huis AVL en zonder verzet.

In dien tijd werd er uk nie vele van de Wolvestroate gesproken, de ‘RIP’ waas veel kurter veur te schrijven en te zegg’n, rip es inne lettergrepe en wolvestroate ester viere.

De Rip/ Wolvestroate waas veur mijn moedere uk een soorte van nen vluchtwig die ze gebruiktege os me op bezoek ging’n bij tante Martha in Nederenome (smesse en winkel van stoven, noegols en gleiërwerk in d’Oustrijerstroate zuust neviest Blikkere den ou ijzermersank) en uk wel de kurtste wig, want ge moe weten dame al te voete van boven de Wolvenberg kwoam’n want ma kost nie per velo rij’en en ik waas nog te kleine. Langs de Ploatse t’ Ienoame waas’t verder, dus iedere metere teldege. Moar tons kendege kik uk nog ‘ezoalsbrugske of de stellinge van Pietagoras nie veur ’t verschil te berekenen.
Dien zugezeide vluchtwig wierd allinne gebruikt os me de Katenberg beneen kwoamen en da ma meziek huurden spel’n van de pertsiesmeulies oas ’t kirmesse waas of Fiste t’ Ienaome. Tons werd er alzijns nie langs de Ploatse gegoan, want dan zoeke – een boaske vaan een joar of vijve – ons ma d’uren vaan irre kop gezoagd en om nen kir op de pertsiesmeulen te meuën zitt’n, of in een wiepe of de rupse, of een zakske frieten te meu’en eten. En… omdame’t thuis nie te brid oan wierd iedere frank twie kirren gekird veur datie uitgegeen werd.

Om al die geneugten te vermijën sleen me aan ‘Paupen Karies’ (café De Klokke) regsaf om ezu via de Rip in de Kapelledreve uit te koam’n. En joa ’t moe gezeid moar al ier en ol doar loa’nen der putt’n en oas ’t gereend oa stonter woater in. En tons moeste kik oppasen daker nie innen tortege of koa nate voeten en soms nen lap rond mijn urren.
Oas me tons in den donker moest’n were kirren omstookt mijn ma eur pildelampke, ja ja ma peisdege op alies.

En kwee nog altijd goed da de Kapelledreve der uk nie al te goe bij loagt, ’t waas uk nog geen stroate gelijk da zer nui bij ligt, nee nee. ’t Waas een boane of meer nen los van aagestampte erde en assezenders.
Een bijkomde moelijkheid waas dater twie gemintebesturen moessen beslissen oster iets moest gerepereerd werren aan die stroate, ha jot want de gemintegrens liep ongeveer in ’t midd’n van de stroate. Dus osge uit de Rip kwoamt otte regs Ienoame liggen en links loagt Nederinome. En te nes nui nie om te stoefen dak van Ienoame ben moar de kant van Ienoame loagter veel beter onderhou’n bij, minder putten en plasen.

Oast tan tog gebeurdege da we langs de Ploatse kwoam’n en tan regs de Neerstroate inging’n, tan waast omda ma iets dringend nudig oo en dan werd da soms gekocht, een stikske boelie bij Bocks, een poar sletten bij Kerdiers Maria, of een duske poeiers Dokter Deman bij den apothekre Mortier of een flesse sirope teeën de valinge.
En tons vroeg den apothekre “Est veur au madame of es’t veur de kleinen”.
“Joat menirre, ’t es veur de kleinen” zei mijn moedere.
“Joa, madame mee kleine keentsies ester oaltij iet an d’hand” waas zijn antwoord. En oas me buit’n ging’n kreege kik soms een piekerke, zuun groentse van die strave. Ach joa ’t zijn nog verre erinneringen an den tijd van tons, den tijd van den ‘Rip’. En…. noot gepeisd dame innigste joaren loater veur goe den Katenberg zoen noar beneen komm’n veur hiere in Ienoame te komme weun en iere een soorte vaan een nu leven te beginn’n. We woaren tons “migranten” gelijk da ze da nui ne noame geen, moar da es een ander vertellinge.

Dorpsgezicht Ename – foto Marc Maryns.

De Reep

(Vertaling van bovenstaande ‘column in het Ienoams’.)

Dat was in onze jonge tijd het parcours voor een koerswedstrijd: drie of vijf toerkes met onze fiets rond de ‘reep’. De deelnemers waren zij die op dat ogenblik onze weg kruisten en die we vroegen om mee te doen. Met een stukje rode baksteen of een scherf van een bloempot of een stokje – ’t was gelijk wat er gebruikt werd, als we maar een lijn konden trekken – werd een lijn getrokken waar we startten en waar de aankomst zou zijn. Soms was de rode kleur niet zo goed zichtbaar en dan moesten we ons richten op de lijn die in de aangestampte grond getrokken was.
We vertrokken van ergens in de Sint-Laurentiusstraat waar onze lijn getekend was  en reden zo richting de Kapelledreef, dan naar rechts de Kapelledreef volgend richting Bos ’t Ename, eerste afslag terug naar rechts de Reep – wat nu de Wolvenstraat is – volgend en even voorbij ‘Mobbies huis’, het huis van de familie Maebe terug naar rechts, vóór de boerderij van boer Klopper via de Generaal Merchierstraat – nooit bij stilgestaan wie die generaal was – naar het vertrekpunt of is het bij de laatste ronde de aankomstlijn.

Dit was wel een gemakkelijk en veilig parcours want we moesten geen enkele keer een straat dwarsen, alhoewel er toen nog niet zoveel auto’s reden.
Ik kon de kop wel mee volgen maar er waren er betere die het later zelfs tot renner hebben geschopt. Soms zakte ik dan af en kwam als laatste over de meet. En onze fietsen… meestal tweedehands van het gekende huis AVL ofte NF en zonder ‘verzet’.

Toen werd er ook niet veel van de Wolvenstraat gesproken, de ‘Reep’ was veel korter om te schrijven en het uit te spreken.

De Reep/Wolvenstraat was voor mijn moeder ook een soort ‘vluchtweg’ die gebruikt werd als we op bezoek gingen bij tante Martha in Nederename (smidse en winkel stoven, kachels, nagels en gleierwerk in de Oudstrijdersstraat) en ook wel de kortste weg; we kwamen immers van boven de Wolvenberg te voet want moeder kon niet fietsen. En via het Enameplein is het verder, dus elke meter telde. Maar toen kende ik het ‘ezelsbrugske’ of de stelling van Pythagoras nog niet om het verschil te berekenen. De vluchtweg werd enkel gebruikt als we de Kattenberg afdaalden en muziek hoorden spelen van de attracties op het Enameplein als er kermis was of Feeste t’ Ename. Dan werd er niet door Ename-dorp gestapt, want dan zou ik, een ventje van 5 jaar of iets ouder, mijn moeder de oren van hare kop hebben gezaagd om op een paardjesmolen te mogen zitten, of in de wiepe of de rupse, of om een zakje frieten te mogen eten. En… doordat we het thuis niet ‘breed’ hadden werd elke frank tweemaal gekeerd alvorens hij werd uitgegeven. Dus sloegen we aan ‘Paupen Karie’ (café De Klok) rechtsaf om zo via de Reep in de Kapelledreef uit te komen. En inderdaad de weg lag er bij met hier en daar putten. Opgepast waar je stapte om geen natte voeten te hebben!
Als we dan bij donkerte of bij valavond terugkeerden werd de zaklamp gebruikt om de plasjes te mijden. Ja, mijn ma dacht aan alles.

Trouwens de begaanbaarheid van de Kapelledreef was al niet veel beter. Het was ook nog geen straat zoals we die nu kennen. Het was een weg van aangestampte asse met ook hier en daar putten.
Een bijkomende moeilijkheid was dat er twee gemeentebesturen moesten beslissen als er verbeteringswerken aan de straat moesten uitgevoerd worden. De gemeentegrens lag immers ongeveer in het midden van de straat. Als je uit de Wolvenstraat (Reep) kwam had je links Ename liggen en rechts Nederename. En het moet gezegd dat de kant van Ename er veel beter onderhouden bij lag. Langs de kant van Ename trof je minder putten aan in het wegdek.

Wanneer het dan toch gebeurde dat we langs Plaats (het Enameplein) en de toenmalige Neerstraat (Abdijstraat) kwamen, dan was het omdat ma misschien iets dringend nodig had. Dan werd het nodige gekocht bij Bocks: een stukje soepvlees. Of bij Cordiers’ Maria: een paar nieuwe sloefen. Of bij apotheker Mortier: een doosje poeders van Dr. Deman of een fles siroop tegen de verkoudheid.
En dan vroeg de apotheker:
‘Est veur au madame of veur de kleinen?’
‘Het is voor de kleinen’, antwoordde mijn moeder.
‘Ja madame, mee die kleine gasten est er altijd iet an d’hand’, was daarop zijn antwoord.

Ach ja het zijn nog vage herinneringen aan de tijd van toen, de tijd van de Reep. En toen… nooit gedacht dat wij enkele jaren later definitief de Kattenberg zouden afdalen om ons hier in Ename te vestigen (waren wij toen al migranten?). Maar dat is dan weer een ander verhaal.